تاب آوری (resilience)، اصطلاحی در روان‌شناسی است که مهارت انعطاف پذیری و سازگاری فرد در ابعاد مختلف روانی، اجتماعی، تحصیلی و … در هنگام بروز مشکلات را بیان می‌کند. مهارت تاب‌آوری به افراد کمک می‌کند تا بعد از بحران‌های سخت و استرس‌آور زندگی مانند شرایط جنگی، عبور کرده و خود را بازیابی کنند. باید بدانید که تاب‌آوری به شرایط خاصی محدود نمی‌شود و حتی برخلاف تصور عموم، به معنی نداشتن استرس و اضطراب نیست. 

در واقع تاب آوردن، به مرحلۀ گذر از سختی و حال بد برای رسیدن به حال خوب گفته می‌شود. افرادی که مهارت تاب آوری بالایی دارند، دارای ویژگی‌های زیر هستند:

_کمک‌گرفتن به موقع از دیگران

_دیدگاه جنگجو نه قربانی

_توانایی برنامه‌ریزی و پایبند بودن به آن

_مدیریت درست هیجانات و احساسات

_داشتن شبکه ارتباطی قوی و عمیق

-اعتماد به توانایی‌ها و استعدادهای خود

انجمن روانشناسی آمریکا (APA) تاب آوری را اینگونه تعریف می‌کند:

«فرآیند سازگاری به معنی قدرت تحمل مشکلات، یافتن راه‌حل آن‌ها همراه با امیدواری در هنگام بروز مشکلات است». بنابراین در تعریف تاب آوری، سه ویژگی مهم وجود دارد:

۱_ مقاومت که به معنی جلوگیری از بروز اختلال در روند زندگی به دنبال عوامل استرس‌زا است.

۲_بهبود که به معنی توانایی گذر از احوال نامطلوب و بازگشت به حال عادی است.

۳_بازیابی مجدد که به معنی یافتن راه‌حل‌های جدید با در نظر گرفتن شرایط و محدودیت‌ها است.

انواع تاب آوری

۱_تاب‌آوری اجتماعی

منظور از تاب آوری اجتماعی، توانایی افراد یک جامعه نسبت به موقعیت‌های نامطلوب گروهی مثل جنگ، سیل، زلزله، مشکلات اقتصادی و سیاسی و … است.

۲_تاب‌آوری تحصیلی

تاب آوری تحصیلی زمانی به کار می‌رود که افراد با وجود مشکلات و شرایط نامساعد زندگی، باز هم برای رشد و پیشرفت تحصیلی خود تلاش می‌کنند.

۳_تاب‌آوری سازمانی

تاب آوری سازمانی یعنی مدیران و کارمندان یک سازمان تا چه اندازه می‌توانند بحران‌ها و مشکلات را پیش‌بینی کرده و با آن‌ها مقابله کنند. 

۴_تاب آوری عاطفی

۵_تاب آوری روانی

۶_تاب آوری فیزیکی

فواید تاب آوری:

_حفظ کیفیت زندگی 

_موثر در کاهش استرس و اضطراب در زندگی

_افزایش اعتماد به نفس

_کاهش ریسک ابتلا به مشکلات روانی

_بهبود سلامت روان

_توسعه فردی

_تحمل و صبر بالا در برابر مشکلات

_بهبود سلامت جسمانی

_کاهش مشکلات

_استفاده مناسب از موقعیت‌های زندگی

_کاهش مشکلات فردی و اجتماعی

_ پیشرفت شغلی

برای بالا بردن مهارت تاب آوری، تکنیک‌های زیر کمک‌کننده خواهند بود:

۱_معنا و هدف اصلی خود را در زندگی پیدا کنید.

۲_نسبت به تغییراتی که در کنترل شما نیستند، منعطف و سازگار باشید.

۳_روابط خود را گسترش دهید و برای حفظ آن‌ها تلاش کنید.

۴_سلامتی جسم و روان خود را همیشه اولویت قرار دهید.

۵_برای حل مشکلات مختلف از متخصص آن‌ها کمک بگیرید. مثلا برای حل مشکلات روان‌شناختی و تروماهای گذشته باید از روانشناس کمک بگیرید.

۶_مثبت‌اندیش باشید و به جای فکر کردن به جوانب منفی، به وجه مثبت آن‌ها بنگرید.

۷_واقع‌نگر باشید تا درک بهتری از مسائل داشته باشید.

۸_برای خودتان دلبستگی‌های مثبت و امیدوار کننده مثل مطالعه کتاب، ورزش، موسیقی و … ایجاد کنید.

۹_بعد معنوی خود را تقویت کنید. اینکه بدانیم نیروی قوی‌تر از هر چیزی که فکر می‌کنید وجود دارد و همیشه از شما نگهبانی می‌کند، به شما کمک می‌کند تا آرامش بیشتری داشته باشید.

منبع:

https://nashrenovin.ir/blog/resilience/

دکتر نگار یزدانی عضو هیئت علمی پرستاری مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان