از آنجایی که سلامت انسان ارتباط مستقیمی با محیطی دارد که در آن زندگی و فعالیت می‌کند، کیفیت هوا و آب، وضعیت بهداشت و فاضلاب، مدیریت پسماند و مواد شیمیایی، تغییرات اقلیمی و شرایط محیط کار، همگی می‌توانند بر سلامت افراد و جامعه تأثیرگذار باشند.

۲۶ سپتامبر مصادف با ۴ مهر، روز جهانی بهداشت محیط است؛ مناسبتی که با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره نقش محیط سالم در حفظ سلامت انسان و اهمیت فعالیت متخصصان بهداشت محیط برگزار می‌شود.

شعار این روز در سال ۲۰۲۶، «بهداشت محیط؛ در کنار علم برای حفاظت از جوامع» است که بر اهمیت استفاده از شواهد علمی برای پیشگیری از بیماری‌ها و حفاظت از سلامت جوامع تأکید دارد.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۱۶ حدود ۱۳.۷ میلیون مرگ، معادل ۲۴ درصد از کل مرگ‌های جهان، با عوامل خطر قابل اصلاح محیطی مانند آلودگی هوا، آب و فاضلاب ناایمن، مواد شیمیایی و برخی پیامدهای تغییرات اقلیمی مرتبط بوده است.

آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین عوامل خطر محیطی برای سلامت است که می‌تواند با بیماری‌های قلبی - عروقی، سکته مغزی، بیماری‌های مزمن تنفسی و سرطان ریه ارتباط داشته باشد. علاوه بر این، تغییرات اقلیمی نیز با افزایش موج‌های گرما، رخدادهای شدید آب‌ و هوایی و تغییر الگوی برخی بیماری‌ها، نقش مهمی در سلامت انسان بر عهده دارد.

بر این اساس، اقداماتی هم چون :

• کاهش آلودگی هوا، توسعه حمل‌ونقل، انرژی پاک
• تأمین و حفظ دسترسی به آب سالم و خدمات بهداشتی مناسب
•  مدیریت صحیح پسماندهای شهری، بیمارستانی و صنعتی
• کاهش مواجهه با مواد شیمیایی و عوامل خطرناک محیطی
• افزایش آمادگی در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی
• افزایش آگاهی عمومی درباره عوامل خطر محیطی و راه‌های پیشگیری از آن می تواند در ارتقاء بهداشت محیط نقش بسزایی داشته باشد.

از این رو، روز جهانی بهداشت محیط فرصت مناسبی است تا بتوان با ایجاد محیط سالم در جهت حفظ و ارتقای سلامت جامعه گام های مهمی برداشت.  

منابع:

International Federation of Environmental Health (IFEH). World Environmental Health Day 2026.

World Health Organization (WHO). Environmental Health.

World Health Organization. Estimating Environmental Health Impacts.

اسماء مهجوب اردکانی کارشناس بهداشت عمومی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان