مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان
۲۸ سپتامبر روز جهانی هاری
روز جهانی هاری هر ساله در تاریخ ۲۸ سپتامبر برای افزایش آگاهی، جلب مشارکت عمومی و هماهنگی نهادهای دولتی و غیردولتی در پیشگیری، کنترل و حذف هاری برگزار میشود.
شعار روز جهانی هاری در سال ۲۰۲۶ «با هم قویتر» است. این شعار به این معنی است که ریشهکنی هاری تنها با همکاری جامعه، دامپزشکان، دولتها، کارکنان بهداشت و شرکای جهانی ممکن میشود. همین همکاری وقتی معنا پیدا میکند که آگاهی در مورد بیماری هاری افزایش یابد. بیماری هاری، بیماری ویروسی حاد و کشندهای است که مغز را ملتهب میکند و از طریق بزاق حیوان آلوده، معمولاً با گزش، وارد بدن میشود.
این بیماری پستانداران اهلی و وحشی را درگیر میکند و انسان نیز به طور تصادفی مبتلا میشود. عامل بیماری هاری، ویروسی است که به سیستم عصبی تمایل دارد. بسته به محل ورود و بار این ویروس، دوره نهفتگی میتواند از یک هفته تا یک سال متغیر باشد ولی معمولاً ۲ تا ۳ ماه است.
اصلیترین راه انتقال هاری، گاز گرفتن بهویژه توسط سگهای ولگرد است؛ راههای پوستی، مخاطی و تنفسی نیز مطرحاند. به همین دلیل پس از هر گزش یا خراش حیوان، باید فوراً ناحیه را ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب و صابون شست و به مرکز هاری، مرکز خدمات جامع سلامت یا خانه بهداشت جهت دریافت واکسن مراجعه کرد.
در انسان، علائم اولیه هاری شبیه آنفلوآنزا است: ضعف، تب، سردرد و گزگز یا خارش در محل گزش. سپس در عرض حدود دو هفته علائم شدید مانند اضطراب، گیجی، بیقراری، توهم، ترس از مایعات، بزاق فراوان و رفتار پرخاشگرانه ظاهر میشود. در حیوانات نیز معمولاً ۲ تا ۳ هفته پس از آلودگی تغییر رفتار دیده میشود؛ یا بیش از حد اهلی و گوشهگیر میشوند یا مضطرب و وحشی شده و در نهایت با فلج دستگاه تنفسی میمیرند.
پس از شروع بیماری، درمان موثری وجود ندارد و با توجه به کشندگی ۱۰۰٪ هاری، پیشگیری مهمترین راه مقابله است. برای این کار باید از نگهداری سگ و گربه بدون واکسیناسیون خودداری کرد، حیوانات خانگی را قلادهزد و واکسینه کرد، به حیوانات بلاصاحب و وحشی غذا نداد، کودکان را از سگها و گربههای ولگرد دور نگه داشت، از ریختن زباله و پسمانده غذا را در معابر خودداری کرد، سگهای ولگرد را ساماندهی کرد، از تماس حیوان خانگی با سایر حیوانات جلوگیری کرد و هر گزش یا خراش را جدی گرفت و فوراً به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کرد. در نهایت، جهانی عاری از هاری تنها با همین مراقبتهای بههمپیوسته و همکاری همگانی ممکن است.
محمد محمدی ابنوی کارشناس ارشد اپیدمیولوژی و کارشناس پژوهشی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان
منابع:
https://www.cdc.gov/rabies/about/index.html
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies
شیرزادی محمد رضا و همکاران (۱۴۰۱)
دستورالعمل کشوری مراقبت، پیشگیری از حیوان گزیدگی و هاری در انسان. تهران
نظر دهید