روز جهانی بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان هر ساله در ۶ جولای مصادف با ۱۵ تیرماه برگزار می شود.

این روز با هدف افزایش آگاهی در مورد بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان به عنوان روز جهانی زئونوز نام گذاری شده است. شعار روز جهانی بیماری‌های مشترک انسان و حیوان در سال ۲۰۲۶ «بیماری‌های زئونوز در حال افزایش‌اند؛ مسئولیت مشترک، زیستگاه مشترک» است. این شعار بر ارتباط تنگاتنگ میان انسان، حیوان و محیط‌زیست تأکید دارد. با گسترش فعالیت‌های انسانی و هم پوشانی روزافزون آن با زیستگاه‌های حیات وحش، احتمال انتقال بیماری‌ها بین حیوانات و انسان‌ها نیز افزایش می‌یابد. این شعار هم‌چنین یادآور می‌شود که پیشگیری از بیماری‌های مشترک تنها با همکاری همه‌جانبه امکان‌پذیر است. این همکاری در چارچوب رویکرد «سلامت واحد» (One Health) شکل می‌گیرد؛ رویکردی که در آن پزشکان، دامپزشکان، متخصصان محیط‌زیست و جوامع محلی برای حفظ سلامت انسان، حیوان و محیط‌زیست در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند. هر فرد نیز می‌تواند با انجام اقداماتی مانند واکسینه کردن حیوانات خانگی، رعایت بهداشت فردی، آماده‌سازی و نگهداری ایمن مواد غذایی و حمایت از برنامه‌های حفاظت از سلامت حیوانات و بهداشت عمومی، سهم مؤثری در پیشگیری از بیماری‌های مشترک انسان و حیوان داشته باشد. 

بیماری مشترک بین انسان و حیوان (زئونوز)، بیماری است که عامل آن می­ تواند به طور طبیعی از مهره­ داران به انسان و یا برعکس منتقل شود. این بیماری در اصل از گروه باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و انگل ها هستند. 

از مهم‌ترین بیماری های مشترک میان انسان و دام که در کشور ما دیده می شود، می توان به تب مالت، سالک، هاری، سیاه زخم، کیست هیداتیک و تب خونریزی دهنده کریمه کنگو اشاره کرد. 

روش های انتقال بیماری:

• استفاده خوراکی از حیوانات و فرآورده های حیوانی (فـرآورده هـای لبنی غیرپاستوریزه، گوشت یا تخم مرغ کامل پخته نشده).
• تماس مستقیم با ادرار، بزاق، خون و مدفوع حیوانات
• انتقال غیرمستقیم از طریق تماس با ناحیه ای که حیوانات آلوده در آن حضور داشته اند.
• انتقال از طریق هوای آلوده شده به ترشحات و آب آلوده به این موارد.
• نگهداری از حیوانات به عنوان حیوان خانگی یا حیوانات مزرعه و یا انتقال در حین انجام خدمات دامپزشکی
• حمله حیوانات وحشی و انتقال بیماری به انسان
• انتقال بیماری توسط حشرات، کنه ها یا انگل
• شکار و صید حیوانات
• میوه و سبزیجات خام آلوده به مدفوع حیوان آلوده.

راه های پیشگیری:

• خرید گوشت از مکان‌های معتبر با مجوز وزارت بهداشت و کاملا پخته شده مصرف شود.
• استفاده از لباس مجزا برای دامداران هنگام تماس با دام.
• انجام ذبح دام در کشتارگاه
• رعایت بهداشت فردی
• واکسیناسیون حیوانات خانگی
• عدم نگهداری حیوانات خیابانی
• مراجعه فوری به مراکز درمانی در صورت مواجهه با حیوانات بیمار و بروز علائم.

منابع:

 https://gangatimes.com/world-zoonoses-day-2026-date-theme-history-quotes/

https://mohrsh.sums.ac.ir/ZTCn

https://vdpvm.areeo.ac.ir/article_129030_c1f1bb3081a61e27f05ecf839ca4db00.pdf

https://media.ettelaat.com/old/publication/pages/1402/10/26/362_4462.pdf

محمد محمدی ابنوی کارشناس بهداشت عمومی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان

زیر نظر فاطمه موثقی کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان