روز جهانی فشارخون بالا فرصتی است برای یادآوری یکی از شایع ترین و در عین حال خاموش ترین بیماری غیر واگیر دار که می تواند بدون علامت، آسیب هایی به ارگان های بدن وارد کند. این روز با هدف افزایش آگاهی عمومی، تشویق به اندازه گیری منظم فشار خون و ترویج سبک زندگی سالم است. پرفشاری خون به وضعیتی گفته می شود که فشار خون سیستولیک بالاتر و مساوی130 میلی متر جیوه و فشار دیاستولیک بالاتر مساوی 80 میلی متر جیوه باشد که به طور مداوم فشار وارد شده به دیوره ی شریان ها افزایش می یابد. فشار خون بالا از شایع ترین بیماری های مزمن در جهان است که بسیاری از افراد بدون اینکه علامتی داشته باشند با آن زندگی می کنند، به همین دلیل به فشار خون بالا قاتل خاموش می گویند. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی 4/1 میلیارد نفر در جهان ( سنین 30 تا 79 ) مبتلا به فشارخون بالا هستند و حدود 44% مبتلایان از بیماری خود اطلاع ندارند. هم چنین طبق مطالعات ملی منتشر شده نیز 30% افراد بالای 25 سال در ایران دچار پر فشاری خون هستند.

از مهم ترین عوامل خطر افزایش فشار خون :

1- سن بالا

2- ژنتیک

3- اضافه وزن یا چاقی

4- مصرف سیگار

5- عدم فعالیت فیزیکی

6- رژیم غذایی پر نمک

7- مصرف زیاد الکل

8- بیماری های کلیوی و دیابت

علائم و نشانه ها: سردرد، تاری دید، اضطراب، تهوع ، استفراغ، درد قفسه سینه و سختی در تنفس فشار خون بالا با تشخیص زود هنگام و مراقبت مداوم خوشبختانه قابل کنترل است.

با اقداماتی مانند:

1- کاهش مصرف نمک در روز ( کمتر از یک قاشق غذاخوری ) با احتساب غذاهای روزمره

2- مصرف بیشتر سبزیجات و میوه

3- فعالیت بدنی منظم ( 150 دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط یا 75 دقیقه فعالیت شدید در هفته)

4- کاهش وزن در صورت نیاز

5- ترک دخانیات و الکل

6- کاهش استرس

7- مصرف منظم داروهای تجویز شده نقش پرستاران در پیشگیری، کنترل و پیگیری بیماران دارای پرفشاری خون بسیار مهم است، پرستاران با آموزش بیماران درباره ی تغذیه سالم، کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی، ترک سیگار، کنترل استرس و پایبندی به درمان دارویی، نقش موثری در کاهش عوارض بیماری دارند. هم چنین اندازه گیری صحیح فشار خون، پایش وضعیت بیمار، شناسایی علائم هشدار و پیگیری مداوم روند درمان از وظایف اصلی پرستاران در مراقبت از بیماران مبتلا به پرفشاری خون محسوب می شود. پرستاران با ارائه آموزش های خود مراقبتی و تشویق بیماران به کنترل منظم فشار خون در منزل می توانند در بهبود کیفیت زندگی و کاهش خطر سکته قلبی، مغزی و نارسایی کلیوی موثر باشند. از آن جا که فشار خون بالا اغلب بدون علامت است، اندازه گیری منظم فشار خون حتی در افراد سالم اهمیت زیادی دارد. هم چنین در افراد با سابقه خانوادگی فشارخون بالا، دیابت، اضافه وزن یا بیماری دیابت ، باید توجه بیشتری به پایش منظم فشار خون خود داشته باشند.

" همین امروز فشار خون خود را اندازه گیری کنید.

منابع:

World Health Organization. Global report on hypertension: the race against a silent killer [Internet].Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240115569
. Nazari SSH, Abdollahi Z, Rahmani J, et al. Prevalence, awareness, treatment, and control of hypertension in Iran: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health. 2022;22:14768.
World Health Organization. Physical activity [Internet].Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/p
Yates L. Understanding the nurse’s role in the clinical management of hypertension. Nurs Times. 2025;121(3):28-33.

سیده زهرا سجادیان، مربی کارشناس پرستاری مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان

زیر نظر دکتر نگار یزدانی، هیئت علمی واحد پرستاری مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان