روز جهانی ایدز ۲۰۲۵ با شعار «پاسخ نوآورانه به ایدز راهی برای عبور از موانع» خواستار رهبری سیاسی پایدار، همکاری بین‌المللی و رویکردهای حقوق بشری محور برای پایان دادن به ایدز است.

هم‌زمان با فرا رسیدن ۱ دسامبر، روز جهانی ایدز، کارشناسان حوزه سلامت نسبت به اهمیت آگاهی‌رسانی درباره ویروس HIV و ضرورت حفظ دسترسی به خدمات تشخیصی و درمانی تأکید می‌کنند. ویروس HIV طی چهار دهه گذشته یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی در جهان بوده و همچنان سالانه میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کند.

ویروس HIV چیست؟

ویروس HIV (Human Immunodeficiency Virus) از خانواده رتروویروس‌هاست و سلول‌های ایمنی را هدف قرار می‌دهد. با کاهش تدریجی این سلول‌ها، توان دفاعی بدن کم شده و فرد در معرض عفونت‌های فرصت‌طلب قرار می‌گیرد. مرحله پیشرفته این عفونت با عنوان بیماری ایدز (AIDS) شناخته می‌شود.

ویروسHIV  تنها از سه مسیر علمی و اثبات ‌شده منتقل می‌شود:

۱- تماس جنسی محافظت‌نشده

۲- تماس خونی از طریق سوزن یا ابزار آلوده

۳- انتقال مادر مبتلا به نوزاد در دوران بارداری، زایمان یا شیردهی

این ویروس از طریق تماس‌های روزمره مانند غذا خوردن مشترک، بغل کردن یا نیش حشرات منتقل نمی‌شود.

عفونت HIV سه مرحله اصلی دارد:

مرحله حاد: بروز علائمی شبیه آنفلوآنزا شامل تب، گلودرد و درد بدن در هفته‌های نخست

مرحله نهفتگی: دوره طولانی بدون علامت که تنها با آزمایش قابل تشخیص است

مرحله ایدز: ضعف شدید ایمنی، عفونت‌های فرصت‌طلب، کاهش وزن، تب‌های مکرر و تعریق شبانه

تشخیص ابتلا به این ویروس با آزمایش‌های آنتی‌ژن/آنتی‌بادی انجام می‌شود و برای بررسی وضعیت بیمار از اندازه‌گیری بار ویروسی (Viral Load) و شمارش سلول‌های CD4 استفاده می‌گردد.

درمان استاندارد، درمان ضدویروس ترکیبی (ART) است که با مصرف منظم چند دارو، تکثیر ویروس را مهار کرده و بار ویروسی را کاهش می دهد. ادامه درمان باعث پیشگیری از بروز ایدز و افزایش چشمگیر طول عمر بیماران می‌شود. هم چنین بر اساس شواهد علمی، فردی که تحت درمان مؤثر قرار دارد ویروس را به دیگران منتقل نمی‌کند.

راهکارهای اصلی جهت پیشگیری شامل:

1- روابط جنسی ایمن: استفاده از کاندوم مردانه یا زنانه در هر بار رابطه از مؤثرترین روش‌ها برای جلوگیری از انتقال HIV و سایر بیماری‌های مقاربتی

2- استفاده از وسایل تزریق سالم: استفاده از سرنگ و سوزن یک‌بارمصرف و عدم استفاده مشترک از وسایل تزریق

3- پیشگیری دارویی پیش از تماس (PrEP): مصرف داروی پیشگیری برای افرادی که در معرض خطر بالا هستند  خطر ابتلا را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

4- پیشگیری دارویی پس از تماس (PEP): در صورت تماس پرخطر، مصرف دارو طی ۷۲ ساعت اول  احتمال ابتلا را بسیار کاهش می‌دهد.

5- درمان مادر مبتلا در دوران بارداری: درمان ضدویروسی در مادر مبتلا و مراقبت‌های زمان زایمان باعث کاهش انتقال ویروس به نوزاد به کمتر از %۲ می‌شود.

روز جهانی ایدز فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی، حمایت از افراد مبتلا، کاهش انگ اجتماعی و تقویت برنامه‌های پیشگیری و درمان است. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در درمان و کنترل بیماری، چالش‌هایی مانند کاهش بودجه جهانی و نابرابری در دسترسی به خدمات درمانی می‌تواند روند کنترل HIV را تهدید کند.

منبع:  

https://www.unaids.org/en/2025-world-aids-day?utm_source=chatgpt.com

اسماء مهجوب اردکانی کارشناس بهداشت عمومی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان

زیر نظر فاطمه موثقی کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان