هر ساله روز جهانی هپاتیت در تاریخ ۲۸ جولای با هدف افزایش آگاهی و تشویق به پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری برگزار می گردد.

شعار روز جهانی هپاتیت در سال ۲۰۲۶ با عنوان Let’s Break It Down (بیایید موانع را کنار بزنیم) از طرف سازمان بهداشت جهانی تعیین گردیده است. این شعار، فراخوانی جدی برای رفع موانع ساختاری، اجتماعی و اطلاعاتی است که دسترسی مردم به خدمات نجات‌بخش را با اختلال روبه‌رو ساخته است.

هپاتیت‌های ویروسی کماکان جزء مهم‌ترین علل بیماری‌های قابل پیشگیری و مرگ‌ومیر در جهان محسوب می‌شوند. با این حال، ابزارهای علمی و بالینی مورد نیاز برای حذف این معضل هم‌اکنون در دسترس قرار دارند. واکسن‌های کارآمد، آزمون‌های تشخیصی دقیق، درمان‌های قطعی برای هپاتیت C و رژیم‌های درمانی بلندمدت برای هپاتیت B، توانایی پیشگیری از عفونت، قطع زنجیرهٔ انتقال و کاهش چشمگیر موارد سرطان کبد و سیروز را دارا هستند.

با وجود این ظرفیت‌های اثبات‌شده، هنوز میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به دلیل انگ اجتماعی، پایین بودن سطح آگاهی عمومی، نارسایی‌های نظام سلامت و نابرابری‌های پایدار، از تشخیص، درمان یا مراقبت‌های لازم بی‌بهره‌اند.

هپاتیت یک واژه کلی است که به التهاب بافت کبد اطلاق می شود. بیماری هپاتیت نوعی بیماری واگیر است که کبد انسان را درگیر می کند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) برآورد می کند که در سال ۲۰۲۴، ۲۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان مبتلا به بیماری هپاتیت ب و ۱/۱ میلیون نفر مرگ به علت هپاتیت ب اتفاق افتاده است.

سموم، برخی داروها، بیماری های اتوایمیون، مصرف الکل، باکتری ها و ویروس ها در ایجاد هپاتیت نقش دارند. ولی به طور کلی ویروس ها عامل اصلی بروز هپاتیت هستند که شامل: ویروس E ،D ،C ،B ،A است. گونه A و E از راه آب و غذای آلوده منتقل می شوند و گونه C، B و D از راه خون و فرآورده های خونی آلوده و تماس جنسی محافظت نشده، استفاده از سوزن و سرنگ، تیغ اصلاح مشترک و لـوازم دنـدان پزشکی غیر استریل، انتقال از مـادر به فرزند، خالکوبی، سوراخ کردن گوش، حجامت و تاتو کردن غیربهداشتی منتقل می شوند. این بیماری یکی از اصلی ترین عوامل سیروز کبد، سرطان کبد و نارسایی کبدی است.

علائم بیماری هپاتیت شامل درد شکم، ادرار تیره، تب، درد مفاصل و ماهیچه، حالت تهوع و استفراغ، زردی ناگهانی پوست و سفیدی چشم ها، خستگی و ضعف، بزرگی کبد و طحال و حساسیت ناحیه فوقانی راست شکم و تورم پاها است.

راه های پیشگیری شامل واکسیناسیون، شستن دست ها و پخت صحیح غذا و کلرینه کردن آب، کنترل و جداکردن خون های آلوده، تزریق ایمنوگلوبین به نوزادانی که از مـادر مبتلا متولد شده و افرادی که با بیماران تماس داشته اند، جمع آوری صحیح سرنگ و سوزن مصرفی و پرهیز از رفتارهای اجتماعی پرخطر می باشد.

منابع:

https://journals.mums.ac.ir/article_15262_f99509d1d4c10605d1d9128bdfd143df.pdf

https://www.who.int/health-topics/hepatitis#tab=tab_1

محمد محمدی ابنوی کارشناس بهداشت عمومی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان

زیر نظر فاطمه موثقی کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان