روز جهانی آسم که هر ساله در تاریخ ۵ می مصادف با ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار می‌شود، رویدادی بین‌المللی است که با ابتکار سازمان جهانی آسم (GINA) شکل گرفته است. هدف اصلی از برگزاری این مناسبت سالانه، ارتقای سطح آگاهی عمومی و بهبود کیفیت مراقبت از بیماران مبتلا به آسم در سطح جهان است.

شعار روز جهانی آسم 2026 «دسترسی همگانی مبتلایان به آسم به اسپری‌های ضد التهاب؛ همچنان یک نیاز فوری است» می باشد. بیماری آسم یک وضعیت مزمن است که مدیریت صحیح آن، زیربنای جلوگیری از حملات حاد و آسیب‌های ریوی جبران‌ناپذیر است. اسپری‌های استنشاقی ضدالتهاب (مانند کورتیکواستروئیدها) نقش کلیدی در کنترل ریشه‌ای التهاب مجاری تنفسی ایفا می‌کنند و برخلاف داروهای تسکین‌دهنده فوری، از بروز بحران‌های تنفسی در آینده جلوگیری می‌کنند. با این حال، شکاف موجود در زنجیره تأمین و هزینه‌های بالای این داروها در بسیاری از مناطق، باعث شده است که دسترسی همگانی به این ابزار حیاتی همچنان یک چالش جدی و یک نیاز فوری در نظام‌های سلامت جهانی باشد تا از مرگ‌ومیرهای قابل پیشگیری جلوگیری شود.

در این بیماری در افراد مستعد از نظر ارثی، به دنبال مواجهه با عوامل محرک و حساسیت زا (آلرژیک) عضلات دیواره راه های هوایی منقبض می گردد. همچنین پوشش داخلی راههای هوایی متورم و ملتهب شده و ترشحات مخاطی آنها (موکوس) افزایش می یابد. مجموع وقایع فوق موجب انسداد راههای هوایی شده و درنتیجه هوای کمتری از آنها عبور می کند و با سخت تر شدن عمل تنفس، علائم آسم بصورت سرفه های مکرر، خس خس سینه و تنگی نفس بروز می کند.

علل آسم: علت دقیق و اصلی آسم هنوز نامشخص است ولی آنچه که تاکنون روشن شده، ‌نشان می دهد که آسم محصولی از ترکیب عوامل محیطی، سبک و نحوه زندگی و خصوصیات زیستی و ذاتی فرد (ژنتیک) می باشد. همچنین تماس با عواملی چون دود سیگار، عوامل عفونی ویروسی و بعضی مواد حساسیت زا ممکن است سبب افزایش احتمال ابتلا به آسم گردد برخی افراد به دلیل تماس های شغلی ممکن است دچار آسم شوند (نظیر کارگران نانوایی، چوب بری، رنگسازی و ...).

راهکارهای پیشگیری و کنترل آسم و آلرژی

۱- شناسایی و اجتناب از محرک‌ها: گرد و غبار، دود سیگار، آلودگی هوا، قارچ‌ها و برخی آلرژن‌ها مانند گرده گل‌ها را شناسایی و تا حد امکان از آن‌ها دوری کنید. 

۲- مصرف منظم داروهای تجویز شده: داروهای کنترل‌ کننده آسم به صورت منظم و طبق تجویز پزشک مصرف شود تا التهاب مزمن کنترل و حملات کاهش یابد. 

۳- آموزش و خودمراقبتی: بیماران باید برنامه اقدام شخصی برای کنترل بیماری داشته باشند و درباره نحوه استفاده صحیح از دستگاه‌های استنشاقی آموزش ببینند. 

۴- غربالگری و پیگیری منظم: مراجعه منظم به پزشک و پایش علائم به پیشگیری و درمان بموقع حملات آسم کمک می‌کند. 

۵- آمادگی در مواجهه با حملات آسم: باید روش‌های مقابله با حملات حاد و نشانه‌های وضعیت اورژانسی به بیماران و خانواده‌ها آموزش داده شود.

 ۶- ترویج هوای پاک: کاهش آلودگی هوا و دخانیات در محیط‌های عمومی یکی از عوامل کلیدی برای پیشگیری از تشدید آسم است.

منابع:

https://rey.tums.ac.ir/ZkBCo

https://semnansinahospital.com/knowledges/

محمد محمدی ابنوی کارشناس بهداشت عمومی مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان

 زیر نظر فاطمه موثقی کارشناس ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت مجتمع آموزش عالی سلامت باقرالعلوم (ع) سپیدان